42

Z Demopædia
Skocz do: nawigacja, szukaj


Ta strona została zaktualizowana i przedstawia dosłowne tłumaczenie angielskiej wersji drugiego wydania Wielojęzycznego słownika demograficznego
retour à Strona główna | Przedmowa
Rozdział | Wstęp | Pojęcia ogólne | Opracowanie danych statystyki demograficznej | Rozmieszczenie i struktura ludności | Umieralność i chorobowość | Małżeństwa | Urodzenia | Ruch ludności i reprodukcja ludności | Migracje | Demografia ekonomiczna i społeczna | Indeks
Section | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 20 | 21 | 22 | 23 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 40 | 41 | 42 | 43 | 50 | 51 | 52 | 60 | 61 | 62 | 63 | 70 | 71 | 72 | 80 | 81 | 90 | 91 | 92 | 93

42

420

Przez zachorowalność 1 rozumie się oddziaływanie choroby 2na ludność. Uwzględnia się dwa aspekty: częstość występowania choroby 3 oraz rozpowszechnianie się choroby 4z uwzględnieniem liczby nowych zachorowań 5. Konstruowanie statystyki zachorowalności 6 utrudnia brak wyraźnej granicy między stanem choroby 7 a dobrym zdrowiem. Dziedzina wiedzy medycznej, zajmująca się podziałem (klasyfikacją) chorób i ich opisem nazywa się nozologią 8.


421

Statystyka zdrowia 1obejmująca również statystyki chorobowe to analiza wszelkich aspektów związanych ze stanem zdrowia populacji, w tym zachorowalności i umieralności według przyczyn 2. Klasyfikację zgonów według przyczyn 3 utrudnia fakt, że obok wyłącznych przyczyn zgonów 4 istnieją wielorakie przyczyny zgonów 5 lub łączne przyczyny zgonów 5. W ostatnim przypadku przyjęło się odróżniać: bezpośrednią przyczynę zgonu 6 i pośrednie przyczyny zgonu 7 lub w innym ujęciu: główną przyczynę zgonu 8 i uboczne przyczyny zgonu 9. Współczynnik zgonów według przyczyn 10 wyznacza się zazwyczaj na 100 000 ludności. Wyznacza się również wskaźniki zgonów według przyczyn 11, które obrazują udział zgonów z danej przyczyny w ogólnej liczbie zgonów.


422

Zgon lub inwalidztwo (426-2) mogą być następstwem choroby (420-2), urazu 1 lub zatrucia 2. Obrażenia mogą być wywołane przypadkowo 3, mogą też być celowe 4. Wśród tych ostatnich wyróżnia się samobójstwa 5 i usiłowania samobójstwa 5 z jednej strony i okaleczenia oraz zabójstwa 6 z drugiej. Zgony lub okaleczenia wywołane wypadkami wojennymi 7 klasyfikuje się zazwyczaj oddzielnie.

  • 3. Przypadek, rz. - przypadkowy, przym.; Wypadek, rz. - wypadkowy, przym.
  • 4. Celowy, przym.
  • 6. Zabójstwo, rz.: używa się także terminu morderstwo.
  • 7. Często skraca się wyrażenie do zgonów wojennych lub obrażeń wojennych.


423

Choroby endemiczne 1 to choroby utrzymujące się przez długi czas wśród ludności na określonym obszarze, podczas gdy choroby epidemiczne 2 to choroby infekcyjne 4 lub choroby zakaźne 4, które ulęgają bardzo szybkiemu procesowi rozprzestrzeniania i pojawiają się krótkotrwale na określonym obszarze w większym niż przeciętnie nasileniu. Wystąpienie epidemii określonej choroby w wielu krajach jednocześnie nazywamy pandemią 3. Prowadzenie statystyk epidemiologicznych 6 w wielu krajach ułatwia fakt, że większość chorób epidemicznych jest objętych obowiązkiem rejestracji zachorowań 7. Z punktu widzenia rozwoju choroby rozróżnia się czasem choroby chroniczne 8 postępujące powoli i choroby o ostrym przebiegu 9, które rozwijają się zazwyczaj bardzo szybko.

  • 4. Infekcyjny, przym. - zainfekować, cz. - infekcja, rz. Pojęcia choroba zakaźna i choroba infekcyjna nie są synonimami. Choroba zakaźna moze być przekazywana jedynie z człowieka na człowieka (np. malaria). Niektóre choroby infekcyjne nie są zaraźliwe.
  • 6. Epidemiologia, rz.: nauka zajmująca się chorobami epidemicznymi - epidemiolog, rz.: specjalista w dziedzinie epidemiologii.


424

Demografowie zwracają szczególną uwagę na pewne aspekty umieralności: umieralność endogeniczną 1 tj. na skutek wad wrodzonych 2 lub chorób wieku starczego oraz umieralność egzogeniczną 3 spowodowana przyczynami zewnętrznymi, takimi jak urazy i choroby okołoporodowe. Szczególną uwagę poświęca się chorobom związanym bezpośrednio z okresem ciąży, porodem oraz połogiem 4, które składają się na zjawisko zwane umieralnością związaną z macierzyństwem 5 wyrażone na przykład jako udział takich zgonów do wszystkich zgonów w danym roku. Proporcja zgonów wywołanych starością 7, uznana jest za wskaźnik jakości klasyfikacji zgonów według przyczyn. Umieralność niemowląt (410-1) może być rozbita na umieralność endogeniczną i umieralność egzogeniczną.

  • 4. Połóg jest okresem następującym bezpośrednio po porodzie, a umieralność matek w połogu nazywa się umieralnością połogową.
  • 7. Starość rz. - stary, przym.


425

Miary zachorowalności (420-1) - współczynniki zachorowalności 1 i wskaźniki zachorowalności 1 - ukazują częstość zachorowań, czas trwania oraz powagę choroby. Poszczególne wskaźniki można wyznaczać dla poszczególnych chorób albo łącznie dla wszystkich chorób. Przez analogię do współczynnika zgonów oblicza się współczynnik zachorowalności 2, który równy jest stosunkowi nowych przypadków choroby zaobserwowanych wśród danej grupy osób w ciągu danego okresu do średniej liczebności tej grupy. Innym wskaźnikiem częstości chorób jest udział chorych w populacji 3 w danej chwili. Średni czas trwania choroby 4 i średnia liczba dni choroby 5 na jedną osobę danej grupy w danym okresie są miarami niezdolności wywołanej chorobą. Współczynnik śmiertelności 6, równa stosunkowi przypadków śmiertelnych wśród chorych do stwierdzonych przypadków zachorowań, może służyć za miarę powagi choroby.


426

Upośledzenie 1 może oznaczać fizyczny, funkcjonalny lub psychologiczny defekt będący skutkiem choroby, urazu lub wad wrodzonych. Upośledzenie wpływające na możliwość podjęcia pracy zawodowej lub wykonywania czynności życia codziennego określa się pojęciem niezdolności do pracy 2 lub niesprawności 2. Niezdolność ta może być niezdolnością całkowitą lub częściową, stała lub czasową, odwracalną lub nieodwracalną. Nieodwaracalną niesprawność 3 nazywamy niepełnosprawnością 4. Prawdopodobieństwo tego, że zdrowy człowiek w wieku X stanie się w ciągu roku lub kolejnych kilku lat niepełnosprawny nazywamy ryzykiem wystąpienia niepełnosprawności 5. Szeregi tak zdefiniowanych prawdopodobieństw tworzą tablice niepełnosprawności 6 stanowiące uszczegółowienie tablic trwania życia (patrz 432).

* * *

retour à Strona główna | Przedmowa
Rozdział | Wstęp | Pojęcia ogólne | Opracowanie danych statystyki demograficznej | Rozmieszczenie i struktura ludności | Umieralność i chorobowość | Małżeństwa | Urodzenia | Ruch ludności i reprodukcja ludności | Migracje | Demografia ekonomiczna i społeczna | Indeks
Section | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 20 | 21 | 22 | 23 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 40 | 41 | 42 | 43 | 50 | 51 | 52 | 60 | 61 | 62 | 63 | 70 | 71 | 72 | 80 | 81 | 90 | 91 | 92 | 93