34

Z Demopædia
Skocz do: nawigacja, szukaj


Ta strona została zaktualizowana i przedstawia dosłowne tłumaczenie angielskiej wersji drugiego wydania Wielojęzycznego słownika demograficznego
retour à Strona główna | Przedmowa
Rozdział | Wstęp | Pojęcia ogólne | Opracowanie danych statystyki demograficznej | Rozmieszczenie i struktura ludności | Umieralność i chorobowość | Małżeństwa | Urodzenia | Ruch ludności i reprodukcja ludności | Migracje | Demografia ekonomiczna i społeczna | Indeks
Section | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 20 | 21 | 22 | 23 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 40 | 41 | 42 | 43 | 50 | 51 | 52 | 60 | 61 | 62 | 63 | 70 | 71 | 72 | 80 | 81 | 90 | 91 | 92 | 93


34

340

Klasyfikację ludności przeprowadza się niekiedy ze względu na język  1lub dialekt 2, który jest odmianą języka zasadniczego. Wyróżnia się język ojczysty  3, jakim dany człowiek nauczył się mówić najwcześniej i język faktyczny 4, czyli ten, którym zazwyczaj się posługuje. Rozróżnienie to eliminuje jednak tylko część trudności powstających przy klasyfikowaniu osób dwujęzycznych 5 albo ogólniej wielojęzycznych 5. Statystyki prezentujące informacje dotyczące języka zwie się statystykami językowymi 6.

  • 1. Język, rz. - językowy, przym.; lingiwistyka, rz.: nauka badająca istotę, budowę i rozwój języka.
  • 2. Dialekt, rz. - dialektyczny, przym. Dialekt to regionalna odmiana języka, odznaczająca się swoistymi cechami fonetycznymi, leksykalnymi czy gramatycznymi
  • 5. Dwujęzyczny, przym. - dwujęzyczność, rz.


341

Statystyką według wyznania 1 nazywa się podział populacji na grupy w oparciu o wyznanie 3 czyli religię 2. W obrębie wielkich religii 2 rozróżnia się zazwyczaj główne odłamy 4 czy sekty 5. Człowiek nie mający żadnego wyznania może się uznawać za niewierzącego 6, bezwyznaniowego 6 lub ateistę 6.

  • 4. Rytuał, rz. Oznacza czasami ceremonię religijną.

342

Ludność można klasyfikować także według poziomu wykształcenia 1. Analfabetą 3 nazywa się człowieka, który nie umie ani czytać, ani pisać. Piśmiennym 2 jest człowiek, który umie czytać i pisać. Statystyka uwzględniająca poziom wykształcenia 4 może przewidywać klasyfikację według czasu trwania nauki 5. Można także klasyfikować na podstawie ukończonego poziomu edukacji 5, co wiąże się ze sposobem organizacji szkolnictwa 8 w danym kraju.

  • 2. Analfabeta, rz. - analfabetyzm, rz. Osoby, które potrafią czytać ale nie umieją pisać zwane są półanalfabetami, i klasyfikuje się w grupie osób piśmiennych. Statystyki osób piśmiennych są częścią statystyk dotyczących szkolnictwa.
  • 3. Piśmienny, przym./rz.
  • 4. Populacja w wieku szkolnym (346-7) jest często klasyfikowana na podstawie poziomu szkoły, do której osoby uczęszczają, a kwestie analfabetyzmu (piśmiennictwa) dotyczą wyłącznie osób spoza tego zakresu wieku.


343

System kształcenia  1 obejmuje państwowe 2 i prywatne 3 jednostki zapewniające edukację. Rozróżnia się na ogół trzy poziomy ksztłcenia 5: kształcenie pierwszego stopnia 6zwane kształceniem podstawowym, kształcenie drugiego stopnia 7, czyli kształcenie średnie oraz kształcenie wyższe 9. To ostatnie zawiera, między innymi, kursy prowadzone na poziomie uniwersyteckim 11. Różne kategorie szkół i ich nazwy zależą od organizacji szkolnictwa w poszczególnych krajach. Wspomniane trzy stopnie wykształcenia uzyskuje się zazwyczaj w placówkach, które nazywają się odpowiednio: szkołami podstawowymi, szkołami średnimi i szkołami wyższymi (uczelniami). Kształcenie zawodowe 12 może mieć miejsce zarówno na etapie nauki na poziomie średnim jak i wyższym.


344

Rodzaje instytucji edukacyjnych 1 i ich nazwy zależą od poszczególnych systemów edukacji w każdym kraju. Edukacja przedszkolna (343-4) prowadzona jest w przedszkolach 2. Instytucje, które oferują trzy, wspomniane powyżej, poziomy kształcenia (343-5) są zwykle nazywane odpowiednio: szkołami podstawowymi 3, szkołami średnimi 4, w tym gimnazja 4 oraz uczelniami wyższymi 5, w tym uniwersytety 5.


345

Pojęcie klasa 1 (cf. 130-8) może oznaczać grupę uczniów 2 pobierających naukę jednocześnie u tego samego lub tych samych nauczycieli 3. Termin klasa może oznaczać również pomieszczenie, w którym odbywają się lekcje. Pojęcia uczeń 2 używa się w stosunku do dzieci pobierających naukę w zakresie szkoły podstawowej lub średniej, podczas gdy osoby studiujące określa się mianem studentów 6.

  • 2. Stypendysta to osoba, która uzyskała stypendium, czyli pomoc finansową umożliwiającą dalszy rozwój.


346

Statystka szkolna 1 rozróżnia na ogół uczniów zapisanych 2i uczniów uczęszczających do szkoły 3 w określonych dniach, co pozwala badać frekwencję szkolną 4. W niektórych krajach istnieje obowiązek szkolny 5dla dzieci w określonym wieku; wyrażenie wiek szkolny 6jest wtedy równoznaczne z wiekiem obowiązku szkolnego.

  • 4. Wskaźnik uczęszczania jest udziałem uczniów uczęszczających na zajęcia wśród wszystkich uczniów zapisanych, podczas gdy wskaźnik zapisania odnosi uczniów zapisanych do całej populacji w wieku szkolnym.


347

Niektóre statystyki odzwierciedlają wzrost poziomu edukacji. Osoba zdobywa wykształcenie zazwyczaj stopień po stopniu, od najniższej klasy szkoły podstawowej aż po koniec studiów wyższych. Opuszczenie szkoły 1 w trakcie trwania obowiązku szkolnego warunkowanego wiekiem jest rzadkie i spowodowane jest zwykle chorobą lub śmiercią. Wskaźnik przerwania edukacji 2 jest prawdopodobieństwem opuszczenia szkoły przed uzyskaniem odpowiedniego stopnia albo w ciągu roku albo przy jego końcu i jest on zbudowany w ten sam sposób co prawodpodobieństwo śmierci w tablicach wymieralności; jego dopełnieniem do jedynki jest stopa retencji 3. Wskaźniki te mogą być użyte do wyznaczenia tablic trwania życia szkolnego 4, z których możliwe jest uzyskanie średniej długości edukacji 5. Na koniec roku szkolengo uczniowie lub studenci, którzy nie kończą swych studiów, mogą uzyskać promocję do następnej klasy (roku studiów) lub nie – wówczas powtarzają dany rok nauki.

* * *

retour à Strona główna | Przedmowa
Rozdział | Wstęp | Pojęcia ogólne | Opracowanie danych statystyki demograficznej | Rozmieszczenie i struktura ludności | Umieralność i chorobowość | Małżeństwa | Urodzenia | Ruch ludności i reprodukcja ludności | Migracje | Demografia ekonomiczna i społeczna | Indeks
Section | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 20 | 21 | 22 | 23 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 40 | 41 | 42 | 43 | 50 | 51 | 52 | 60 | 61 | 62 | 63 | 70 | 71 | 72 | 80 | 81 | 90 | 91 | 92 | 93