The Demopædia Encyclopedia on Population is under heavy modernization and maintenance. Outputs could look bizarre, sorry for the temporary inconvenience

Wielojęzyczny słownik demograficzny (Polski - tłumaczenie drugiego wydania)

43

Z Demopædia
Skocz do: nawigacja, szukaj


Ta strona została zaktualizowana i przedstawia dosłowne tłumaczenie angielskiej wersji drugiego wydania Wielojęzycznego słownika demograficznego
retour à Strona główna | Przedmowa
Rozdział | Wstęp | Pojęcia ogólne | Opracowanie danych statystyki demograficznej | Rozmieszczenie i struktura ludności | Umieralność i chorobowość | Małżeństwa | Urodzenia | Ruch ludności i reprodukcja ludności | Migracje | Demografia ekonomiczna i społeczna | Indeks
Section | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 20 | 21 | 22 | 23 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 40 | 41 | 42 | 43 | 50 | 51 | 52 | 60 | 61 | 62 | 63 | 70 | 71 | 72 | 80 | 81 | 90 | 91 | 92 | 93

43

430

Statystyka zgonów opracowywana jest zazwyczaj na podstawie rejestracji zgonów (patrz 211). Zgon dokumentuje się świadectwem zgonu 1 zwanym aktem zgonu, który stanowi podstawę do odpowiedniego zaklasyfikowania zgonu. W niektórych krajach wyróżnia się lekarskie świadectwo zgonu 2 wystawiane przez lekarza i zwykłe świadectwo zgonu wystawiane przez urzędnika rejestrującego zgony dla celów formalnoprawnych.

  • 1. W krajach nie prowadzących statystyk zgonów, niezbędne dane można uzyskać przeprowadzając badana; można pytać o zgony w określonym przedziale czasowym np. w ciągu ostatniego roku; pośrednia estymacja umieralności bazuje na danych o: liczbie dzieci żyjących spośród dzieci urodzonych (637-2), sieroctwie lub wdowieństwie.


431

Prawdopodobieństwo zgonu 1 jest pojęciem używanym w szczegółowych analizach umieralności dla danych kohort lub danych okresów czasu. Jest to prawdopodobieństwo tego, że osoba w określonym wieku x umrze przed osiągnięciem wieku x + n i zwykle jest oznaczony symobolem nqx . Jeśli n = 1, mówimy o rocznym prawdopodobieństwie zgonu 2; jeżeli n = 5, o pięcioletnich prawdopodobieństwach zgonu 3. Chwilowa stopa zgonu 4 zwana także natężeniem umieralności 4 definiowana jest jako granica nqx przy n zmierzającym do zera. Dopełnienie do jedynki prawdopodobieństwa zgonu osoby w określonym wieku x przed osiągnięciem wieku x + n nazywa się prawdopodobieństwem przeżycia 6. Przygotowując projekcje ludnościowe używa się współczynników przeżycia 7; przedstawiają one prawdopodobieństwo tego, że osoby z tej samej kohorty lub grupy kohort będą nadal żyły n lat później.

  • 1. Prawdopodobieństwo zgonu między wiekiem x oraz x + n jest zdefiniowane jako udział zgonów między wiekiem x oraz x + n do liczby osób, które dożyły do wieku x. Pojęcie to nie powinno być mylone z centralnym współczynnikiem zgonów zdefiniowanym jako udział zgonów między wiekiem x oraz x + n w średniej populacji dożywającej do tego wieku. Centralny współczynnik zgonów zapisywany jest zwykle nmx .
  • 6. Prawdopodobieństwo dożycia do wieku x + n z wieku x jest zapisywane zwykle npx .


432

Przebieg umieralności w ciągu całego okresu życia ludzkiego można opisać za pomocą tablic wymieralności 1. Tablica taka składa się z jednej lub kilku wzajemnie powiązanych funkcji przeżycia 2. Z kolei funkcja dożywających 3 podaje liczbę osób spośród danego rocznika urodzonych, czyli (kohorty (116-2)) dożywających 4 do dokładnego wieku x, przy założeniu, że rocznik ten podlega danej umieralności. Liczbę urodzeń w początkowej grupie osób nazywa się podstawą 5 tablicy wymieralności, a proces jej kurczenia się jest znany jako wymieranie 6.

  • 4. Liczba dożywających wieku x wyznaczana jest jako lx .
  • 5. Podstawę stanowi zwykle zbiorowość licząca 1000, 10000 lub 100000 jednostek.


433

Różnica między liczbami osób przeżywających (432-4) w różnym wieku stanowi liczbę zgonów w określonym przedziale wieku, a tym samym wyznacza funkcję umieralności 1. Tablice życia zawierają zwykle oczekiwaną dalszą długość trwania życia 3 w wieku x; jest to średnia liczba lat do przeżycia dla tych osób, które dożyły do wieku x, przy założonych w tablicach warunkach umieralności. Oczekiwana długość trwania życia  4 (domyślnie: w momencie urodzenia) jest szczególnym przypadkiem oczekiwanej dalszej długości trwania życia i przedstawia średnią długość życia 4 osób dla których stworzono tablice. Odwrotnością oczekiwanej długości trwania życia jest współczynnik umieralności populacji stacjonarnej 5.

  • 3. Poprzez scałkowanie funkcji przeżycia (432-3) na przedziale między dwoma podanymi rocznikami urodzenia otrzymamy całkowitą liczbę lat przeżytych przez tę kohortę. Pojęcie całkowitej liczby lat przeżytych między wiekiem x oraz x + n oznaczamy nLx . Funkcja ta jest często nazywana stacjonarną populacją w nagłówkach kolumn tablic trwania życia. Poprzez jej zsumowanie poczynając od wieku x do końca życia otrzymujemy całkowitą liczbę lat do przeżycia po osiągnięciu wieku x przez te osoby, które go dożyją; zwyczajowo stosuje się oznaczenie T x .
  • 4. Oznaczenie dla oczekiwanej długości trwania życia w wieku x to ex.


434

Mediana długości trwania życia 1 zwana czasami prawdopodobną długością życia 1 jest wiekiem, którego dożyła połowa oryginalnej kohorty. Po okresie niemowlęctwa rozkład zgonów według wieku w tablicach trwania życia charakteryzuje się dominantą oraz odpowiadającym wiekiem nazywanym modalnym wiekiem w momencie zgonu  2 lub czasami normalnym wiekiem w momencie zgonu 2. Może on stanowić wskaźnik ludzkiej długowieczności 3 lub długości trwania życia 3 bardziej odpowiadającej sensowi tego potocznego wyrażenia niż średnia (433-4) lub mediana długości trwania życia. Pojęcie rozpiętości życia 4 jest używane na oznaczenie maksymalnej możliwej długości ludzkiego życia.


435

Pełnymi tablicami trwania życia 1 nazywamy tablice, w których wartości funkcji tablic trwania życia (432-2) są podane w rozbiciu na pojedyncze lata. Skrócone tablice trwania życia 2 to takie w których większość funkcji podanych jest wyłącznie dla pewnych, kluczowych kategorii wiekowych, najczęściej co pięć lub dziesięć lat; pośrednie wartości dla funkcji są zwykle otrzymywane poprzez różne formy interpolacji (151-7). Pojęcie tablic trwania życia dla wybranych osób  3 dotyczy tablic odnoszących się do doświadczenia liczby szczególnie wybranych osób, takich jak klienci firm ubezpieczeń życiowych. Przeciwieństwem są ogólne tablice trwania życia 4 które obrazują doświadczenie całej populacji (101-4). Tablice trwania życia ogólnie przedstawiają dane w podziale na płeć, choć czasami pokazuje się także informacje dla obu płci wspólnie. Tablice trwania życia bazujące wyłącznie na uogólnieniach empirycznych relacji nazywane są modelowymi tablicami trwania życia  5.


436

Kalendarzowe tablice trwania życia 1 lub okresowe tablice trwania życia 1 (patrz 153-2; 432-1) to takie, w których użyte współczynniki umieralności odnoszą się do określonych przedziałów czasowych, a kohorta (116-2) jest wówczas hipotetyczna. Pokoleniowe tablice trwania życia 2 lub kohortowe tablice trwania życia 2 z kolei uwzględniają doświadczenie faktycznej kohorty, a współczynniki umieralności zawarte w tablicach są wówczas rozciągnięte na rozszerzony okres, zwykle na 100 lat. Obszar umieralności 3 można wyznaczyć poprzez wykreślenie prawdopodobieństw zgonu (431-1) względem wieku i okresu czasu jednocześnie na trójwymiarowym wykresie.


437

Stosuje się diagram Lexis’a 1 do przedstawienia zwykłych metod obliczania prawdopodobieństw zgonu oraz innych miar demograficznych. W tym diagramie każda osoba jest przedstawiana przez linię życia 2, która rozpoczyna się w momencie urodzenia, a kończy w momencie śmierci 3. Metoda badania umieralności w bardziej zaawansowanym wieku nazwana została metodą wygasłych pokoleń 4, ze względu na użycie danych o zgonach z kohort, które już całkowicie wymarły.

* * *

retour à Strona główna | Przedmowa
Rozdział | Wstęp | Pojęcia ogólne | Opracowanie danych statystyki demograficznej | Rozmieszczenie i struktura ludności | Umieralność i chorobowość | Małżeństwa | Urodzenia | Ruch ludności i reprodukcja ludności | Migracje | Demografia ekonomiczna i społeczna | Indeks
Section | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 20 | 21 | 22 | 23 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 40 | 41 | 42 | 43 | 50 | 51 | 52 | 60 | 61 | 62 | 63 | 70 | 71 | 72 | 80 | 81 | 90 | 91 | 92 | 93