33

Z Demopædia
Skocz do: nawigacja, szukaj


Ta strona została zaktualizowana i przedstawia dosłowne tłumaczenie angielskiej wersji drugiego wydania Wielojęzycznego słownika demograficznego
retour à Strona główna | Przedmowa
Rozdział | Wstęp | Pojęcia ogólne | Opracowanie danych statystyki demograficznej | Rozmieszczenie i struktura ludności | Umieralność i chorobowość | Małżeństwa | Urodzenia | Ruch ludności i reprodukcja ludności | Migracje | Demografia ekonomiczna i społeczna | Indeks
Section | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 20 | 21 | 22 | 23 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 40 | 41 | 42 | 43 | 50 | 51 | 52 | 60 | 61 | 62 | 63 | 70 | 71 | 72 | 80 | 81 | 90 | 91 | 92 | 93


33

330

Mieszkańców danego państwa można podzielić na obywateli  1, którym przysługują określone prawa polityczne i obcokrajowców  2, którzy mogą być obywatelami innego państwa lub osobami nieposiadającymi obywatelstwa żadnego państwa czyli bezpaństwowcami 3. Pojęcie narodowość 4 jest czasami używane jako synonim obywatelstwa  4, stąd w państwach wielonarodowościowych  2istnieje potrzeba rozróżnienia narodowości politycznej  4 i narodowości etnicznej 5.

331

Obcokrajowiec może uzyskać prawa obywatelskie w drodze naturalizacji  1. W niektórych państwach odbywa się to przez akt naturalizacji 3, niekiedy przewidziana jest możliwość cofnięcia 4 naturalizacji, w wyniku czego następuje utrata obywatelstwa  5. Klasyfikację mieszkańców ze względu na narodowość utrudnia fakt podwójnego obywatelstwa  6. Wśród obcokrajowców rozróżnia się czasami obcokrajowców zamieszkałych 7, czyli takich, którzy stale zamieszkują w danym kraju i obcokrajowców przyjezdnych 8, którzy przebywają w kraju tylko przez stosunkowo krótki okres czasu.


332

Ludzi urodzonych w danym kraju nazywa się krajowcami 1. Autochtonami 2, tubylcami 2 lub ludnoscią miejscową 2 nazywa się natomiast ludność mieszkającą na obszarze, na którym zamieszkiwali ich przodkowie. Statystyka czasem rozróżnia osoby urodzone w kraju 3 i osoby urodzone za granicą  4.


333

W antropologii pojęcie rasa 1 oznacza kategorię ludzi mających pewne dziedziczne wspólne cechy fizyczne, bądź ogół ludzi należących do takiej kategorii. Termin grupa etniczna 2 oznacza naturalną grupę osób, wykazujących między sobą pewne podobieństwo fizyczne, językowe lub kulturowe. Pojęcie naród 3 (patrz 305-2) oznacza zazwyczaj ogół ludzi związanych wspólną przeszłością historyczną i mówiących tym samym językiem. Grupy żyjące na obszarze jakiegoś kraju, ale wykazujące znaczne odrębności w porównaniu z większością mieszkańców tego kraju, stanowią mniejszości 4, np. mniejszość etniczną 4, mniejszość narodową 4lub mniejszość językową 4czy religijną 4.

  • 1. Rasa, rz. - rasowy, przym.
  • 1. Rasizm, rz.: teoria głosząca wyższość jednych ras nad innymi; rasisowski, przym.
  • 2. Plemię i grupa plemienna, niekiedy używana zamiennie z "grupą etniczną".


334

Niektóre kraje w opracowaniach statystycznych klasyfikują ludzi na podstawie koloru skóry 1. Wyróżnia się najczęściej ludność białą 2i ludnosć kolorową 3 zwaną czasami ludnością niebiałą 3. Czasem wyodrębnia się osoby zrodzone z małżeństw mieszanych, czyli w wyniku skrzyżowania ras 4. Osoba pochodząca z takiego związku określana jest mianem osoby o mieszanej krwi 5.

  • 4. Słowo krzyżowanie jest czasem używane w takim znaczeniu. Odnosi się także do zmiany samoidentyfikacji rasowej jednostki
  • 5. Potomek rasy białej i czarnej nazywany jest mulatem. W Ameryce Łacińskiej potomek osoby europejskiego pochodzenia i amerykańskiego Indidanina nazywany jest mestizo. Potomek osoby pochodzenia europejskiego i osoby pochodzenia azjatyckiego nazywany jest czasem euroazjatą.

* * *

retour à Strona główna | Przedmowa
Rozdział | Wstęp | Pojęcia ogólne | Opracowanie danych statystyki demograficznej | Rozmieszczenie i struktura ludności | Umieralność i chorobowość | Małżeństwa | Urodzenia | Ruch ludności i reprodukcja ludności | Migracje | Demografia ekonomiczna i społeczna | Indeks
Section | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 20 | 21 | 22 | 23 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 40 | 41 | 42 | 43 | 50 | 51 | 52 | 60 | 61 | 62 | 63 | 70 | 71 | 72 | 80 | 81 | 90 | 91 | 92 | 93