20

Z Demopædia
Skocz do: nawigacja, szukaj


Ta strona została zaktualizowana i przedstawia dosłowne tłumaczenie angielskiej wersji drugiego wydania Wielojęzycznego słownika demograficznego
retour à Strona główna | Przedmowa
Rozdział | Wstęp | Pojęcia ogólne | Opracowanie danych statystyki demograficznej | Rozmieszczenie i struktura ludności | Umieralność i chorobowość | Małżeństwa | Urodzenia | Ruch ludności i reprodukcja ludności | Migracje | Demografia ekonomiczna i społeczna | Indeks
Section | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 20 | 21 | 22 | 23 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 40 | 41 | 42 | 43 | 50 | 51 | 52 | 60 | 61 | 62 | 63 | 70 | 71 | 72 | 80 | 81 | 90 | 91 | 92 | 93


Opracowanie danych statystyki demograficznej

20

201

Statystyka stanu ludności 1 powinna być odróżniona od statystyki ruchu ludności 2. Ta pierwsza ukazuje w ujęciu statycznym obraz populacji w określonym momencie w czasie: jednostką statystyczną (110-1) jest zwykle gospodarstwo domowe (110-3), osoba (110-2) itp.. Statystki ruchu ludności ukazują z kolei proces zmian zachodzących w populacji, w szczególności w zakresie zdarzeń życiowych  3 takich jakurodzeń, małżeństw, zgonów i migracji (801-1). Zdarzenia incydentalne (jednorazowe) 4 (np. zgon) powinny być odróżnione od zdarzeń powtarzalnych 5, takich jak ciąże, urodzenia, ruchy migracyjne itp.; zdarzenia powtarzalne klasyfikuje się na podstawie kolejności wystąpienia 6 rozumianej jako liczba zdarzeń tego samego typu, których jednostka doświadczyła w przeszłości. Statystki ruchu ludności stanowią główne źródło wiedzy o procesach zachodzących w populacji 7, nazwanych czasami dynamiką populacji 7. Spis powszechny (patrz 202) jest podstawowym źródłem informacji o stanie populacji 8 . Rejestry stanu cywilnego (212-1) są podstawowym źródłem wiedzy o rozwoju populacji 9 (patrz 701). W sytuacji, gdy mamy do czynienia z populacją zamkniętą, statystyki te obrazują jedynie przyrost naturalny  10, choć zwykle uwzględnia się też ruchy migracyjne (812-1) .

  • 9. Termin ruch populacji oznacza geograficzne przemieszczanie się ludności.

202

Spisy ludności 1 mają na celu zebranie informacji o stanie populacji (201-8) w określonym momencie czasu. Najczęściej spisuje się wszystkich obywateli państwa, a spis taki nazywa się wtedy spisem powszechnym 2. Czasami jednak spisaniu podlega jedynie część obywateli np. mieszkańcy określonego obszaru, a spis taki nosi wtedy nazwę spisu częściowego 3. Pojęcie "spis", jednakże mówi o chęci włączenia w badanie każdego członka populacji tak, by utrzymać pełne pokrycie 4 informacją o ludności. Mikrospis 5 ogranicza się do zebrania informacji jedynie o określonej, zwykle dużej i jednorodnej pod względem charakteru, grupie jednostek; spis taki jest odmianą badania częściowego 6. Spisy i inne badania statystyczne poprzedzone są czasami pilotażami 7 lub badaniami pilotażowymi 7. Badanie pospisowe 9 jest przeprowadzane często po spisie w celu weryfikacji kompletności zebranych danych.

  • 1. Spis, rz. - spisowy, przym.; Okres międzyspisowy to okres pomiędzy dwoma spisami. Współczesne spisy odbywają się na zasadzie spisu osób. Rachunki ludności to szacowanie, nie zawsze dokładne, na przykład w oparciu o liczbę chrztów (214-2) w poszczególnych latach w poszczególnych diecezjach (110-3) lub parafiach (214-1).


203

Obliczeniem 1 nazywamy operację mającą na celu dostarczenie informacji o ogólnej liczebności populacji. Obliczenie różni się jednak od prostego zliczenia 2 pod tym względem, że opiera się zazwyczaj na przygotowanych uprzednio wykazach 3. Pojęcie badanie 4 oznacza najczęściej zespół operacji zmierzających do uzyskania informacji na pewien określony temat (np. zatrudnienia). Badaniem w terenie 5 nazywamy badanie prowadzone w drodze wywiadów bezpośrednich 6 w terenie. W przypadku ankiet korespondencyjnych 7 lub badań internetowych 7 kwestionariusze (206-3) rozsyła się pocztą lub mailem z prośbą o ich wypełnienie i zwrot. Badanie retrospektywne 8 koncentruje się na pozyskaniu informacji o przeszłości demograficznej jednostki; w badaniu panelowym 9 w kolejnych rundach badania odnotowuje się zdarzenia, które zaistniały w okresie między kolejnymi rundami. Badań panelowych nie nalezy mylić z wielokrotną próbą kontaktu telefonicznego 10, kiedy to ankieter wykonuje tyle prób połączeń z respondentem aż uda mu się go zastać. W spisach informacje zbierane są w drodze wywiadów bezpośrednich 11 lub samospisywania 12. W tej pierwszej metodzie ankieter (204-2) notuje informacje, które pochodzą od respondenta; w drugiej metodzie kwestionariusz jest wypełniany przez respondenta (204-1). Samospisywanie może także przybrać formę spisu mailowego 13.

  • 1. Rachowanie, rz. - rachować, cz.
  • 2. Liczenie, rz. - liczyć, cz.
  • 3. Spis, rz. - spisywać, cz.
  • 4. Badanie, rz. - badać, cz.

204

Osoba, która bierze udział w spisie (202-1) lub innym badaniu (203-4) nazywana jest respondentem 1 lub informatorem 1. Osoby, które zbierają (130-4) dane nazywamy ankieterami 2 lub rachmistrzami 2. Rachmistrzowie pracują zwykle pod nadzorem koordynatorów 3 lub inspektorów 3. Spis powszechny (202-2) organizowany jest zwykle przez urzędy statystyczne 4 poszczególnych państw.


205

Uczestnictwo w spisie jest zwykle obowiązkowe 1, tzn. respondenci (204-1) są zobligowani prawem do udzielania odpowiedzi; pod tym względem spisy różnią się od badań dobrowolnych 2 (patrz 203-4), które zmagają się z problemami braków odpowiedzi 3. Sytuacja taka dotyczy najczęściej badań przeprowadzanych poprzez kwestionariusz wysyłane pocztą (203-7), gdzie konieczne jest często uaktualnienie 4 kwestionariusza po pewnym czasie lub nawet osobiste spotkanie z ankieterem. Nierespondenci 5 to osoby, które odmówiły 6 udziału w badaniu, tj. nie wyraziły chęci udzielenia odpowiedzi na pytania oraz osoby, które nie zostały proszone przez ankietera (204-2) o udział w wywiadzie. Te ostatnie traktowane są jako nieobecne 7. Odsetek odmów 8 postrzegany jest jako miara niechęci respondentów do odpowiedzi na określone pytanie. Zastąpienie jednostki inną nazywamy substytucją 9.

  • 6. Odmówić, cz. - odmowa, rz.
  • 7. Nieobecność, rz. - nieobecny, przym.


206

Forma 1 zadawania pytań w badaniach może być różna. Pojęcie kwestionariusz badania 2 używane jest głównie w kontekście kwestionariusza spisowego 2. Najpopularniejsze formy badań to formy bazujące na kwestionariuszu 3, ze szczególnym uwzględnieniem kwestionariuszy do samodzielnego wypełnienia 4. Czasami dane pozyskiwane są z oświadczeń 5 lub raportów 6, które pochodzą 7 z dokumentów uzupełnianych przez respondentów w celach innych niż zapewnienie informacji do badań statystycznych. Pytania mogą przybierać formę pytań zamkniętych 8, w przypadku których odpowiedź polega na wskazaniu jednej odpowiedzi spośród podanych lub pytań otwartych 9, na które respondent odpowiada własnymi słowami.


207

Kwestionariusz (206-2) może być kwestionariuszem indywidualnym 1 służącym do zbierania informacji o jednostce lub kwestionariuszem gospodarstwa domowego 2 dotyczącym każdego z członków gospodarstwa domowego (110-3), kwestionariuszem zbiorczym 3 lub listą imienną 3 do której ankieter (204-2) wprowadza kolejno informacje o wszystkich wymienionych osobach. Specjalne kwestionariusze wykorzystywane są w przypadku instytucji (310-7) i zwane są wówczas kwestionariuszami instytucji 4.

* * *

retour à Strona główna | Przedmowa
Rozdział | Wstęp | Pojęcia ogólne | Opracowanie danych statystyki demograficznej | Rozmieszczenie i struktura ludności | Umieralność i chorobowość | Małżeństwa | Urodzenia | Ruch ludności i reprodukcja ludności | Migracje | Demografia ekonomiczna i społeczna | Indeks
Section | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 20 | 21 | 22 | 23 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 40 | 41 | 42 | 43 | 50 | 51 | 52 | 60 | 61 | 62 | 63 | 70 | 71 | 72 | 80 | 81 | 90 | 91 | 92 | 93