91

Z Demopædia
Skocz do: nawigacja, szukaj


Ta strona została zaktualizowana i przedstawia dosłowne tłumaczenie angielskiej wersji drugiego wydania Wielojęzycznego słownika demograficznego
retour à Strona główna | Przedmowa
Rozdział | Wstęp | Pojęcia ogólne | Opracowanie danych statystyki demograficznej | Rozmieszczenie i struktura ludności | Umieralność i chorobowość | Małżeństwa | Urodzenia | Ruch ludności i reprodukcja ludności | Migracje | Demografia ekonomiczna i społeczna | Indeks
Section | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 20 | 21 | 22 | 23 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 40 | 41 | 42 | 43 | 50 | 51 | 52 | 60 | 61 | 62 | 63 | 70 | 71 | 72 | 80 | 81 | 90 | 91 | 92 | 93

91

910

Eugenika 1 jest dyscypliną naukową skoncentrowaną wokół metod polepszenia jakości populacji, ze szczególnym uwzględnieniem roli dziedziczności 2, przekazywania cech dziedzicznych 3 takich jak kolor oczu, z pokolenia na pokolenie. Cechy nabyte 4 nie podlegają dziedziczeniu. Cechy śmiertelne 5 czy też śmiercionośne 5 powodują zazwyczaj wczesną śmierć płodu.

  • 1. Eugenika, rz. - eugeniczny, przym. - eugenik, rz.: specjalista w dziedzinie eugeniki
  • 2. Dziedziczność, rz. - dziedziczny, przym.


911

Przekazywanie cech dziedzicznych odbywa się za pośrednictwem genów 1, które są przekazywane z rodziców na dzieci. Genetyka 2 to nauka badająca przekazywanie cech dziedzicznych. Geny są przekazywane poprzez chromosomy 3 połączone w struktury zwane łańcuchami DNA (kwas dezoksyrybonukleinowy) i umiejscowione w jądrach komórkowych. Pozycja genu w chromosomie zwana jest jego lokacją 4, a geny znajdujące się w tych samych lokacjach odpowiadają za te same cechy choć robią to na różne sposoby odpowiadające różnym allelom 5 genu w tej lokacji. Nowa komórka powstała z połączenia dwóch komórek płciowych zwanych gametami 6 w procesie zapłodnienia (602-1) nosi nazwę zygoty 7.

  • 1. Zespół genów jednostki nazywamy jej kodem genetycznym
  • 2. Genetyka, rz. - genetyczny, przym. - genetyk, rz.: specjalista w dziedzinie genetyki


912

Układ dwóch genów z tej samej lokacji nazywa się genotypem 1 jednostki; genotyp jest homozygotyczny 2 jeśli oba allele są takie same, a heterozygotyczny 3 w przypadku gdy są one różne. Fenotyp 4 to zespół obserwowanych cech organizmu zarówno tych dziedzicznych jak i ukształtowanych poprzez środowisko życia. W przypadku gdy jednostka homozygotyczna (AA) i heterozygotyczna (Aa) są nierozróżnialne, mówimy o dominacji alleli A, a allela A zwana jest allelą dominującą 5 nad allelą a, która ma charakter recesywny 6. Geny podlegają nagłym i niespodziewanym przeobrażeniom zwanych mutacjami 7. Przypadkowe łączenie się w pary 8 zapewnia odpowiednie rozłożenie genów w populacji.

  • 7. Mutacja, rz. - mutant, rz.


913

Rozróżnia się pomiędzy eugeniką pozytywną 1, której celem jest zwiększenie udziału jednostek o pożądanych cechach i eugeniką negatywną 2 skupiającą się na ograniczeniu reprodukcji osób, które mogłyby potencjalnie przekazać swym potomkom cechy uznane za niepożądane lub defekty genetyczne 3. Dużą uwagę poświęca się dyskusji na temat eugenicznej sterylizacji 4 osób, które mogą stanowić źródło przekazania niekorzystnych genów swoim zstępnym, chociaż coraz częściej koncepcja ta jest krytykowana z uwagi na relatywnie niską efektywność w zakresie redukcji częstości występowania genów recesywnych (912-6). Wśród metod umożliwiających osiągnięcie opisanych rezultatów najczęściej wymienia się badania przdmałżeńskie 5 zapewniające osobom planującym zawarcie związku małżeńskiego informację o prawdopodobnej jakości ich potomstwa, co pozwala na wykrycie związków dysgenicznych 6, czyli takich z których mogą się zrodzić dzieci obciążone dysfunkcjami genetycznymi.


914

Prawdopodobieństwo tego, że jednostka w wieku produkcyjnym będzie miała potomstwo, które osiągnie wiek produkcyjny może zależeć od genotypu (912-1) tej jednostki. Takie zróżnicowanie reprodukcji nazywamy selekcją 1. Wartość selektywna 2 genotypu to potencjalna liczba dzieci tego osobnika, które dożyją wieku produkcyjnego. Pojęcie średnia wartość selektywna 3 populacji oznacza średnią wyznaczoną dla selektywnych wartości genotypów jednostek tej populacji. Poprzez obciążenie genetyczne 4 populacji rozumie się relatywny spadek średniej wartości selektywnej z uwagi na obecność genotypów zróżnicowanych pod względem wartości selektywnej. Przypadkowe fluktuacje częstości z jaką określony gen występuje w różnych pokoleniach w populacji nazywamy dryfem genetycznym 5. Pojęcie struktura genetyczna 6 populacji odnosi się do rozkładu poszczególnych alleli w lokacjach (911-4) (911-5) wśród członków populacji. Struktura genotypowa 7 ludności odnosi się do rozkładu różnych genotypów w ramach tych samych lokacji.


915

W przypadku osób zrodzonych ze związków kazirodczych, tj. takich, których rodzice mieli wspólnego przodka, dwa geny są określane jako identyczne 1 z pochodzenia, jeśli obydwa zostały odziedziczone od tego samego przodka i są umieszczone w tej samej lokacji. Prawdopodobieństwo, że losowo wybrana osoba z populacji posiada dwa geny identyczne z pochodzenia nazywane jest współczynnikiem inbredu 2 ludności. Z kolei współczynnik pokrewieństwa 3 populacji jest prawdopodobieństwem tego, że dwie losowo wybrane osoby mają geny identyczne z pochodzenia w tej samej lokacji.

* * *

retour à Strona główna | Przedmowa
Rozdział | Wstęp | Pojęcia ogólne | Opracowanie danych statystyki demograficznej | Rozmieszczenie i struktura ludności | Umieralność i chorobowość | Małżeństwa | Urodzenia | Ruch ludności i reprodukcja ludności | Migracje | Demografia ekonomiczna i społeczna | Indeks
Section | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 20 | 21 | 22 | 23 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 40 | 41 | 42 | 43 | 50 | 51 | 52 | 60 | 61 | 62 | 63 | 70 | 71 | 72 | 80 | 81 | 90 | 91 | 92 | 93