70

Z Demopædia
Skocz do: nawigacja, szukaj


Ta strona została zaktualizowana i przedstawia dosłowne tłumaczenie angielskiej wersji drugiego wydania Wielojęzycznego słownika demograficznego
retour à Strona główna | Przedmowa
Rozdział | Wstęp | Pojęcia ogólne | Opracowanie danych statystyki demograficznej | Rozmieszczenie i struktura ludności | Umieralność i chorobowość | Małżeństwa | Urodzenia | Ruch ludności i reprodukcja ludności | Migracje | Demografia ekonomiczna i społeczna | Indeks
Section | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 20 | 21 | 22 | 23 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 40 | 41 | 42 | 43 | 50 | 51 | 52 | 60 | 61 | 62 | 63 | 70 | 71 | 72 | 80 | 81 | 90 | 91 | 92 | 93

Ruch ludności i reprodukcja ludności

70

701

Przez zmianę liczby ludności 1 rozumie się zmianę liczebności populacji w czasie wskutek urodzeń, zgonów i migracji. Spadek liczby ludności 2 rozważany jest w kategoriach ujemnego przyrostu 3. W przypadku populacji zamkniętej 4, czyli takiej, w której nie ma emigracji ani imigracji, zmiana liczby ludności wynika jedynie z przyrostu naturalnego 8, a zatem z relacji pomiędzy liczbą urodzeń a liczbą zgonów. Przyrost liczby ludności w populacji otwartej 5, nazywamy przyrostem brutto lub przyrostem rzeczywistym, który poza uwzględnieniem przyrostu naturalnego uwzględnia również saldo migracji 6.

  • 1. W przypadku populacji o stałej liczbie jednostek mówimy o zerowym przyroście liczby ludności.


702

Stosunek całkowitego przyrostu liczby ludności w danym okresie do średniej liczby ludności w tym okresie stanowi współczynnik przyrostu liczby ludnosci 1. Współczynnik przyrostu oblicza się czasami dzieląc przyrost brutto za dany okres przez liczbę ludności na początku okresu. Gdy bada się przyrost ludności w okresie dłuższym niż jeden rok kalendarzowy, można obliczać średni roczny współczynnik przyrostu 2. Przy obliczaniu średniego współczynnika zakłada się czasami, że liczba ludności wzrasta w analizowanym okresie wykładniczo 3, a czas traktuje się jako zmienną ciągłą. Wielkość populacji wykładniczej 4 rośnie zgodnie z wykładniczą funkcją czasu. Współczynnik wzrostu wykładniczego 5 jest równy chwilowej stopie wzrostu  5. Stosunek przyrostu naturalnego (701-7) do średniej liczby ludności nazywa się surowym współczynnikiem przyrostu naturalnego 6; współczynnik przyrostu naturalnego równa się różnicy między surowym współczynnikiem urodzeń a surowym współczynnikiem zgonów. Współczynnik prężności demograficznej 7, równy stosunkowi liczby urodzeń do liczby zgonów zarejestrowanych w tym samym okresie, jest obecnie używany bardzo rzadko.

  • 3. Gdy czas jest rozpatrywany jako zmienna dyskretna, wówczas mówimy o wzroście geometrycznym.
  • 4. Czasem bywa też nazywana populacją Malthusian’a, choć określenie to jest wieloznaczne ze względu na swoje konotacje socjologiczne (patrz 906-1).


703

Można wykazać, że jeśli populacja zamknięta (701-4) pozostaje pod wpływem niezmiennej w czasie płodności według wieku i umieralności (631-8; 412-1) przez dostatecznie długi okres, przyrost naturalny będzie dodatni i na stałym poziomie. Przyrost ten zwany jest istotną stopą przyrostu 1, a populacja, która osiągnęła takie stadium to ludność ustabilizowana 2. W populacji takiej udziały osób w poszczególnym wieku będą stałe, czyli ludność będzie miała stałą strukturę wieku 3. Struktura ta zależeć będzie od początkowej struktury wieku 4 oraz od stałych poziomów umieralności i płodności. W rzeczywistosci populacje nie osiągają nigdy stanu stabilizacji, gdyż płodność i umieralność podlegają ciągłym przeobrażeniom, ale wykorzystanie modelu ludności ustabilizowanej może prowadzić do wyznaczenia potencjału wzrostu 5 na podstawie cząstkowych współczynników płodności. Populacja ustabilizowana, w której istotna stopa przyrostu wynosi zero nazywa się ludnością zastojową 6. W ludności zastojowej niezmienna jest nie tylko jej struktura wieku, ale także liczba osób w poszczególnych grupach wieku. Liczba osób w danej grupie wieku równa się całce w danych granicach wieku z funkcji dożywających (431-3) pomnożonej przez pewien stały czynnik proporcjonalności wspólny dla wszystkich grup wieku. Quasi-stała populacja 7 to populacja ze stałą płodnością i stopniowo zmieniającą się umieralnością. Ludność logistyczna 9 to ludność, której liczba zmienia się z biegiem czasu według funkcji logistycznej 10. Tempo chwilowe przyrostu takiej ludności jest malejącą funkcją liniową liczby ludności, zmierzającej asymptotycznie do pewnej ustalonej górnej granicy.

  • 1. Istotna stopa, zwana również stopą Lotki lub prawdziwą stopą przyrostu naturalnego równa jest różnicy pomiędzy istotną stopą urodzeń i istotną stopą zgonów.
  • 2. Stabilny, przym. - stabilność, rz. - stabilizować, cz.; Analiza stabilnej populacji używa własności modelu stabilnej populacji do szacowania różnych cech rzeczywistych populacji.
  • 6. Zastojowy, przym. - zastojowość, rz.

* * *

retour à Strona główna | Przedmowa
Rozdział | Wstęp | Pojęcia ogólne | Opracowanie danych statystyki demograficznej | Rozmieszczenie i struktura ludności | Umieralność i chorobowość | Małżeństwa | Urodzenia | Ruch ludności i reprodukcja ludności | Migracje | Demografia ekonomiczna i społeczna | Indeks
Section | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 20 | 21 | 22 | 23 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 40 | 41 | 42 | 43 | 50 | 51 | 52 | 60 | 61 | 62 | 63 | 70 | 71 | 72 | 80 | 81 | 90 | 91 | 92 | 93